Persoonlijke ontwikkeling

Uit een enquête onder 409 Nederlandse havo en vwo-eindexamenkandidaten van de Nuffic en het Europees Platform Internationaliseren in Onderwijs in 2012 bleek dat jongeren die een tussenjaar met een periode in het buitenland willen als reden hiervoor het vaakst noemen (74%) dat het goed zou zijn voor hun persoonlijke ontwikkeling. Op de vraag wat deze jongeren vooral wilden leren of ontwikkelen, werd het vaakst geantwoord: ‘zelfstandigheid’ (63%), ‘algemene ontwikkeling’(52%), ‘talenkennis’ (46%), en ‘zelfvertrouwen’ (33%).

In Amerika werd in 2014 het eerste wetenschappelijk onderzoek naar het effect van een tussenjaar op de persoonlijke ontwikkeling van jongeren gepubliceerd. Joseph O’Shea interviewde hiervoor bijna 180 studenten voorafgaand en kort na hun tussenjaar, en onderzocht eindejaarsrapporten van ruim 400 studenten die een tussenjaar hadden genomen. Zij hadden allemaal een jaar lang vrijwilligerswerk verricht in een ontwikkelingsland.
Uit het onderzoek bleek dat dit positieve invloeden had op hun persoonlijke ontwikkeling, met als belangrijkste effect dat bijna al deze jongeren na hun tussenjaar voelen dat zij zelf controle hebben over hun leven. Dit wordt ook wel genoemd een ‘interne locus of control’. Terwijl uit dit onderzoek onder ongeveer 10.000 Britse jongeren uit 2012 bleek dat degenen een tussenjaar namen daaraan voorafgaand vaker een ‘externe locus of control’ hadden en minder zelfvertrouwen.
Uit andere onderzoeken blijkt dat zelfsturing is een belangrijke competentie is die bijdraagt aan studiesucces. En mensen die ervaren dat ze zelf sturing kunnen geven aan hun leven zijn doorgaans gelukkiger.

Klik hier voor Workshop Tussenjaarplan: in 1 avond naar een goed plan met steun van je ouders.

Ben je onderwijsprofessional? Klik hier voor de tussenjaar-training van de NVS-NVL Academie.

Uit een onderzoek uit 2010 waarvoor 25 Zuid-Afrikaanse studenten werden geïnterviewd die een tussenjaar hadden genomen, kwamen de volgende positieve effecten naar voren:

  • persoonlijke groei (onder meer door meer zelfstandigheid, doorzettingsvermogen en zelfvertrouwen)
  • groei van sociale en communicatieve vaardigheden
  • beter levensinzicht, begrip van de wereld en andere culturen.
  • Uit deze interviews kwamen ook nadelen van een tussenjaar naar voren, namelijk ‘moeite om te wennen aan studeren na een periode zonder scholing’ en een achterstand bij leeftijdgenoten, die eerder afstuderen en eerder inkomen gaan verdienen. Ook wordt gemeld dat er jongeren zijn die hun tussenjaar niet benutten ‘om waardevolle ervaringen op te doen’ en die daarna moeite hebben om hun leven vorm te geven. Hiervan worden geen cijfers gegeven.

    Het is de vraag in hoeverre de resultaten van dit onderzoek onder Zuid-Afrikaanse jongeren te vertalen zijn naar jongeren in andere omstandigheden, maar deze lijken wel aan te sluiten bij bevindingen uit het hierboven genoemde onderzoek onder Britse jongeren. Daaruit bleek namelijk dat er twee duidelijk verschillende groepen jongeren zijn die een tussenjaar nemen. De eerste groep heeft concrete plannen voor een tussenjaar en meldt zich daaraan voorafgaand al aan bij een universiteit. Deze groep gaat vaker op reis tijdens het tussenjaar, heeft meer capaciteiten en komt uit een hogere sociaaleconomische klasse dan de tweede groep. De jongeren van de tweede groep hebben voorafgaand aan de afronding van de middelbare school geen duidelijke plannen voor een tussenjaar, meldt zich nog niet aan voor een universiteit en gaat vaker aansluitend niet (meteen) studeren. Lees hier over de betreffende percentages.

    Voor een ander Brits onderzoek uit 2003 naar effecten van een tussenjaar op persoonlijke ontwikkeling werden 23 interviews gehouden met belanghebbenden, waaronder organisatoren van tussenjaar-programma’s, twee leden van universitaire selectiecommissies en negen jongeren die een tussenjaar hadden genomen. Hierbij werd ook gekeken naar potentiële nadelen van een tussenjaar, zoals het moeten wennen aan scholing na een onderbreking en een gemis aan inkomsten door het later voltooien van een vervolgopleiding.
    Volgens dit onderzoek zijn er geen bewijzen dat de nadelen opwegen tegen de positieve effecten, zoals betere studieresultaten bij een vervolgstudie (onder andere door meer motivatie en zelfdiscipline ), betere studie- en beroepskeuze, betere ‘levensvaardigheden’ en sociale waarden. Hierbij wordt opgemerkt dat niet alle opbrengsten gelijk zijn voor alle jongeren die een tussenjaar nemen, maar dat deze afhankelijk zijn van de activiteiten die een jongere onderneemt in zijn of haar tussenjaar.