Omgekeerde cultuurshock

Niet alleen de overgang naar een andere cultuur en/of zelfstandig gaan wonen, kan lastig zijn. Terugkeren naar huis, na een verblijf elders in buiten- of binnenland, kan ook tegenvallen en zorgen voor een omgekeerde cultuurshock.

De meesten van de bijna tweehonderd jongeren die Jospeh O’Shea interviewde voor zijn onderzoek, ontdekten pas bij hun terugkeer hoezeer ze waren veranderd in het jaar dat ze vrijwilligerswerk deden in een ontwikkelingsland. Ze merkten dat ze andere dingen belangrijk vonden dan leeftijdgenoten die dit niet hadden gedaan. Ze hechtten vooral minder belang aan hun uiterlijk en een carrière gericht op geld verdienen, en meer belang aan het leveren van een bijdrage aan de maatschappij. Dit resulteerde bij veel jongeren in een andere studiekeuze dan ze voorafgaand aan hun tussenjaar in gedachten hadden. En voor O’Shea was dit de aanleiding voor de titel van het boek dat hij in 2014 publiceerde: ‘Gap Year: how delaying college changes people in ways the world needs’.

Dat tussenjaren niet alleen goed zijn voor de maatschappij, maar ook voor jongeren zelf, blijkt uit onderzoeken naar studieresultaten en persoonlijke ontwikkeling. Maar de ontdekking dat je anders in het leven staat dan leeftijdgenoten die niet dezelfde ervaringen hebben, kan de overgang naar huis en weer een schoolse omgeving wel lastig maken. Zelfs als je extra gemotiveerd bent om weer te gaan studeren.
O’Shea beschrijft in zijn boek hoe moeilijk sommige jongeren het vonden dat hun ouders zich weer met hun dagelijks leven gingen bemoeien, nadat ze een jaar zelfstandig hadden geleefd. Dit zorgde voor conflicten. En dit kan ook voorkomen bij jongeren die minder lang weg zijn, of in eigen land een periode zelfstandig wonen. Hoewel ik (Daniëlle Vogels) ruim twintig jaar geleden ontzettend blij was om mijn zusjes, broertje en ouders na zes maanden weer te zien, en zij mij veel ruimte gunden, vond ik het niet fijn om weer bij hen te gaan wonen. Ik miste de vrijheid en zelfstandigheid die ik tijdens mijn periode op Aruba had ervaren en ging daarom na mijn thuiskomst zo snel mogelijk op zoek naar eigen woonruimte.

Om de overgang van een verblijf elders naar huis makkelijker te maken, is het slim om ruim voor je terugreis al na te denken over wat je wilt gaan doen in de eerste weken na je terugkeer. Zo kun je voorkomen dat je thuis komt te zitten zonder dagelijkse bezigheden, terwijl je oude vrienden nog druk zijn met school.
Voel je dat je niet lekker in je vel zit na je terugkeer, dan kan dit te maken hebben met de grote overgang van je omgeving en bezigheden en/of met jouw gedachten en (misschien onbewuste) gevoelens over jezelf en de wereld en wat je met je leven wilt gaan doen. Als deze gedachten en gevoelens aan het veranderen of rijpen zijn, kan dat vervelend zijn. Wat hierbij kan helpen, is erover praten (zodat je niet verstrikt raakt in je eigen gedachten en gevoelens) en daarnaast afleiding zoeken door dingen te doen die je leuk vindt.
Als je gelukt hebt, kun je hierover praten met je oude vrienden en/of je ouders. Is het voor hen moeilijk om zich in te leven in wat jij hebt meegemaakt en waar jij mee zit, dan kun je met hen leuke dingen doen en daarnaast contact zoeken met leeftijdgenoten die ook een tussenjaar hebben genomen. Omdat dit sowieso fijn kan zijn, hebben diverse aanbieders van tussenjaar-programma’s terugkomdagen waarop jongeren met elkaar in contact kunnen komen. Contact leggen via social media kan natuurlijk ook.

Klik hier voor persoonlijk, deskundig en onafhankelijk advies bij het Tussenjaar-Spreekuur.

Klik hier voor Workshop Tussenjaarplan: naar de beste invulling voor jou, met steun van je ouders.